
هارد دیسکها (HDD) روزگاری جایگزین بسیار ارزانقیمتی برای SSDها بودند. هنوز هم هستند، اما سطح «ارزانی» آنها هر لحظه بیشتر زیر سؤال میرود. اگرچه فاجعه رم و به دنبال آن قیمت SSDها توجه رسانههای زیادی را به خود جلب کرده، اما قیمت هاردها هم در حال افزایش است. اما چرا؟ آنها دیگر با همان کمبودی که SSDها دارند مواجه نیستند، درست است؟
خب، سرزنش کردن شرکتهای هوش مصنوعی برای این موضوع آسان است، اما مشخص میشود ماجرا فراتر از آن است. موضوع به هلیوم برمیگردد. بله، همان گازی که در بادکنکها استفاده میشود.
هارد دیسک پرظرفیت شما در واقع از هلیوم پر شده است
نه، این گاز آنجا نیست تا هارددیسک شما را سبکتر کند
اگر دارید با تعجب فکر میکنید هلیوم چه ارتباطی با کمبود هاردهای HDD دارد، بگذارید توضیح دهم. بسیاری از هاردهای HDD مدرن در واقع بهجای هوای معمولی با هلیوم پر شدهاند. (حیف که مثل بادکنک شناور نمیشوند، نه؟)
و نه، دلیلش این نیست که سازندهها میخواهند سبکتر باشند یا واقعاً بتوانند شناور شوند. چگالی هلیوم تقریباً هفت برابر کمتر از هواست، یعنی مقاومت و آشفتگی کمتری داخل درایو وجود دارد وقتی صفحات آن با هزاران دور در دقیقه میچرخند. این اجازه میدهد سازندگان صفحات بیشتری در همان محفظه ۳.۵ اینچی جا بدهند و ظرفیت ذخیرهسازی را افزایش دهند و در عین حال مصرف برق و گرما را هم کم کنند. حسابی هوشمندانه است، نه؟
مشکل این است که هلیوم را نمیشود از درخت چید (هرچند تصویر ذهنی جالبی است). و طبق گزارش اخیر Secure Data Recovery، محدودتر شدن روزافزون دسترسی به آن دارد به دردسر دیگری برای سازندگان هارد تبدیل میشود.
این درایوها بهطور کاملاً آببندی شدهاند تا هلیوم داخلشان باقی بماند، پس لازم نیست نگران تمام شدن گاز هارد فعلیتان باشید. اما سازندگان همچنان به تأمین پایدار آن برای تولید محصولات جدید نیاز دارند و همین دارد پیچیده میشود.
همه هاردهای HDD هم از هلیوم استفاده نمیکنند. پس حتی اگر قصد دارید از یک کامپیوتر قدیمی یک NAS بسازید، شاید بتوانید کلاً از مدلهای پرشده با هلیوم اجتناب کنید. متأسفانه این دقیقاً تضمین نمیکند که مجبور نشوید پول اضافهای برای هارد بدهید، هلیوم داشته باشد یا نداشته باشد.
کمبود جهانی هلیوم بدتر از چیزی است که فکر میکنید
بحران از جایی بسیار دور از صنعت سختافزار کامپیوتر شروع شد
Credit: Patrick Campanale / How-To Geek
متأسفانه، هلیوم چیزی نیست که بتوانیم به سادگی و در لحظه آن را تولید کنیم. بیشتر هلیوم تجاری بهعنوان محصول جانبی فرآوری گاز طبیعی به دست میآید و تنها معدودی از کشورها مقدار قابل توجهی از آن را تولید میکنند. یکی از بزرگترین تأمینکنندگان، قطر است که تقریباً یکسوم از تولید جهانی هلیوم را تأمین میکند. با این حال، در مارس ۲۰۲۶، حملات ایران به مجتمع صنعتی راس لافان خسارات شدیدی وارد کرد و تولید هلیوم را همراه با عملیات گاز طبیعی مختل نمود (به نقل از رویترز). شرکت قطرانرژی هشدار داد که بازسازی زیرساختهای آسیبدیده ممکن است چندین سال طول بکشد و اختلال در حملونقل دریایی نیز اوضاع را بدتر میکند.
انگار همین هم کافی نباشد، محدودیتهای جدیدی بر صادرات هلیوم اعمال شده که فشار بیشتری بر زنجیره تأمینِ از قبل درمانده وارد میکند. و اینطور نیست که تولیدکنندگان هارد دیسک تنها کسانی باشند که برای این گاز سر و دست میزنند. هلیوم همچنین برای ساخت نیمهرساناها، دستگاههای امآرآی و کاربردهای صنعتی مختلف دیگر ضروری است. قبلاً دیدهایم که صنعت فناوری چقدر در برابر اختلالات تأمین آسیبپذیر است؛ با «رامپوکالیپس»، و بهطرز شگفتآوری، این اتفاق نیز در حال شکلگیری است، هرچند موضوع بحث گازی است که اکثر مردم آن را با جشن تولد به یاد میآورند.
شرکتهای هوش مصنوعی از قبل تولید چندین سال هارد دیسک را خریداری کردهاند
کمبود هلیوم نمیتوانست در زمان بدتری رخ دهد

انگار کمبود هلیوم به اندازه کافی فاجعهبار نبود، مشکل دیگری هم وجود دارد و این یکی چهرهای آشنا دارد: هوش مصنوعی. معلوم میشود همین شرکتهایی که باعث گرانشدن مضحک رم و اسدیهای شدهاند، مقدار عظیمی از فضای ذخیرهسازی هارد دیسک نیز خریداری میکنند. و واقعاً منظورم از عظیم، همان عظیم است.
طبق گزارش جلسه درآمدی اکتبر ۲۰۲۶ شرکت سیگیت، اکثریت قریب به اتفاق عرضه ذخیرهسازی نیرلاین با ظرفیت بالا این شرکت از قبل تا سال ۲۰۲۸ تخصیص یافته است و برخی قراردادهای با مشتریان ابری تا سال ۲۰۳۰ نیز امتداد دارد.
این تعهدات عمدتاً به هارد دیسکهای سازمانی مربوط میشود، اما همچنان بر کل بازار هارد دیسک فشار وارد میکنند. تولیدکنندگان ظرفیت تولید محدودی دارند و وقتی ابرغولهای فناوری صف کشیدهاند تا صدها اگزابایت فضای ذخیرهسازی را رزرو کنند، مصرفکنندگان عادی مثل شما و من فراموششده رها میشوند.

حتی هارد دیسکهای معمولی و مصرفی هم گرانتر میشوند
برای احساس این تأثیرات لازم نیست هارد دیسک پرشده از هلیوم داشته باشید

برای اینکه گزند کمبود هلیوم را حس کنید، لازم نیست حتماً یکی از آن هارد دیسکهای عظیم و بازتأییدشده (Recertified) لوکس را بخرید. تولیدکنندگان هارد دیسک دقیقاً در دریایی از ظرفیت تولید نامحدود شنا نمیکنند و وقتی بزرگترین مشتریانشان هیچ ربطی به کاربران عادی ندارند، همه ما گرفتار مشکل میشویم.
هارد دیسکهای مصرفی، از جمله مدلهای کوچکتر ۲ ترابایتی و ۴ ترابایتی که معمولاً برای پشتیبانگیری یا فضای ذخیرهسازی اضافی میخرید، روزبهروز یافتنشان با قیمت منطقی سختتر میشود. و میزان افزایش قیمتها واقعاً تکاندهنده است. طبق ارقامی که شرکت Secure Data Recovery به آنها استناد کرده، یک هارد دیسک سازمانی ۳۰ ترابایتی که در سهماهه سوم ۲۰۲۵ قیمتش ۴۹۵ دلار بود، تا سهماهه سوم ۲۰۲۶ با قیمت ۱۲۱۶ دلار فروخته شد. آخ! این یعنی افزایش نزدیک به ۱۴۶ درصدی فقط در طول یک سال.
در حال حاضر راه فرار آسانی از قیمتهای نجومی فضای ذخیرهسازی وجود ندارد
چطور از این وضعیت فرار میکنید؛ جایی که همه چیز قیمت نجومی دارد و هیچچیز در این زمینه بهبود پیدا نمیکند؟ خبر بد: فرار نمیکنید. میتوانید خرید فضای ذخیرهسازی دست دوم را بهعنوان راهحل جایگزین امتحان کنید، اما حتی قیمت آن هم در روزهای اخیر بالا رفته است. بهترین کار این است که سراغ فضای ذخیرهسازی ابری بروید یا از آنچه دارید نهایت استفاده را بکنید؛ حتی از هارد دیسکهای SATA کوچک ۱۲۰ گیگابایتی.























دیدگاهتان را بنویسید