تا به حال به این فکر کرده‌اید که جایگاه اپل در بازار واقعاً چقدر قدرتمند است؟ برای اینکه تصویری از آن به دست آورید، بخشی از گزارش کوبنده وال‌استریت ژورنال که چند روز پیش منتشر شده را می‌خوانید:
«حدود اواخر سال ۲۰۱۵، سندیسک درخواست اپل برای ارسال تأمین بیشتر را رد کرد، زیرا مشتریانی داشت که حاضر بودند قیمت بالاتری بپردازند. به گفته فردی آگاه از جزئیات این تماس، بلوینز یک فروشنده سندیسک را به اقدام تلافی‌جویانه تهدید کرد و گفت مدیرعامل سندیسک، سانجای مهوترا، را وادار خواهد کرد که ‹زانوزده و سینه‌خیز› به سوی اپل بازگردد.»
سال‌هاست که حکایت‌هایی درباره قدرت چانه‌زنی فوق‌العاده اپل در زنجیره تأمین شنیده‌ام. مگر نه اینکه این شرکت در زمره بزرگ‌ترین خریداران طیف گسترده‌ای از قطعات قرار دارد؛ از لنز و سیلیکون گرفته تا حافظه و پنل‌های نمایشگر. در سال ۲۰۲۶، هیچ قطعه‌ای مثل تراشه‌های حافظه صنعت الکترونیک مصرفی را زیرورو نکرده و این همه هم به‌خاطر تقاضای حوزه هوش مصنوعی است.
iFixit
اپل هم نیش این وضعیت را چشیده است. امسال، این شرکت نه‌تنها قیمت محصولات جدید را افزایش داده، بلکه قیمت برچسب محصولات قدیمی‌تر را هم بالا برده است؛ محصولاتی که به‌طور سنتی وقتی نسل جدید مدل‌ها عرضه می‌شوند، کاهش قیمت می‌یافتند. و بله، خود اپل هم پذیرفته که کمبود حافظه (و افزایش قیمتی که در پی آن آمده) واقعاً بی‌سابقه است. اما به نظر می‌رسد بازیگران بازار حافظه فقط به کسب سودهای هنگفت بسنده نکرده‌اند و حالا از لذت یک انتقام شیرین هم لبخند می‌زنند.
اپل معمولاً با فشار آوردن بر تأمین‌کنندگان، آن‌ها را به دادن امتیازات ویژه وادار می‌کرد؛ نه فقط از نظر دسترسی زودهنگام و تخصیص محصولات، بلکه از نظر قیمت‌گذاری هم. اما طبق گزارش وال‌استریت ژورنال، تاکتیک‌های مذاکره‌ای اپل چیزی جز تکان‌دهنده نبوده است. یا به تعبیری بهتر، بهره‌کشی کاملاً وحشیانه از جایگاه بازارش.
طبق گزارش‌ها، این شرکت برای پایین‌تر بردن قیمت حافظه فلشی که از تأمین‌کنندگان می‌گرفت، تاکتیک‌های سختگیرانه متعددی به کار می‌گرفت. نخستین مورد، سیاست بدون تعهد بود. و هر بار که قیمت‌ها افت می‌کرد، اپل به‌کلی از تحویل تراشه‌های حافظه‌ای که به‌طور سفارشی برای دستگاه‌هایش ساخته شده بودند سر باز می‌زد و دست تأمین‌کنندگان را با انبارهایی سرشار از موجودی می‌گذاشت.
ماژول ذخیره‌سازی درون یک آیفون (هایلایت نارنجی) iFixit
سر این اقدامات، مدیر تأمین اپل، تونی بلوینز بود. گزارش اشاره می‌کند: «بلوینز، که در سال ۲۰۲۲ اپل را ترک کرد، گاهی جلسات پشت سر هم با تأمین‌کنندگان ترتیب می‌داد تا تیم‌های فروش رقیب با یکدیگر روبرو شوند و تنش رقابتی برانگیخته شود.» این جلسات اغلب تا پاسی از شب طول می‌کشیدند و حتی وقت شام هم برایشان در نظر گرفته نمی‌شد، به‌طوری که مشتریان مجبور می‌شدند حبوبات و نان‌های پروتئینی همراه خود ببرند تا آماده باشند.
حتی در قرارداد اپل بندی وجود داشت که به این شرکت اجازه می‌داد دفاتر حسابداری تأمین‌کنندگان را بررسی (ممیزی) کند تا مطمئن شود پایین‌ترین قیمت را دریافت می‌کند. دانش این شرکت از عملیات تأمین‌کنندگان تا به آن حد عمیق بود که حتی از جزئیات کارهای در حال انجام در سالن‌های کارخانه نیز مطلع بود.
ممیزی‌ها به این اندازه گسترده بود که اپل حتی توانست از دلویت — شرکتی که از طرف اپل ممیزی انجام می‌داد — تخفیف بگیرد. در یک مورد، وقتی اپل متوجه شد مایکرون چیپ‌های فلش را با قیمتی پایین‌تر به شرکت دیگری می‌فروشد، موضوع را به دادگاه برد و با توافقی در حدود میلیون‌ها دلار پیروز شد.
اما شوکه‌کننده‌ترین ماجرا مربوط به غول ذخیره‌سازی، وسترن دیجیتال است. خلاصه ماجرا این است:
«تام بلیوینز سپس آن‌ها را با اسکورت امنیتی اپل از ساختمان بیرون داد.»
بر اساس گفته افرادی که با این استراتژی آشنا بودند، «وقتی حدود سال ۲۰۱۷ عرضه حافظه‌های فلش با تنگنا مواجه شد، وسترن دیجیتال، مالک جدید سندی اسک، از اپل خواست برای رزرو تراشه‌های فلش هزینه‌ای بپردازد، بدون اینکه اپلی قسطی برای خرید داشته باشد.
بلیوینز خشمگین شد. طبق گفته افرادی مطلع از این مبادله، او تاریخ را روی وایت‌برد دفترش نوشت، دورش دایره کشید و عکسش را برای مایک کوردانو، مدیر ارشد وسترن دیجیتال، فرستاد و درس‌آموختن را وعده داد.
فرصت انتقام بلیوینز یک سال بعد و با سقوط قیمت فلش فرا رسید. طبق گفته افرادی مطلع از این دیدار، کوردانو و همکارش جری کِیجِل با چکی بابت بازپرداخت به‌عنوان پیشکش صلح به دفتر بلیوینز رفتند. بلیوینز به آن‌ها اعلام کرد که دیگر هرگز درخواست هزینه رزرو نکنند، و طبق گفته افراد مطلع از این ماجرا، این دو با یک توافق دست‌دادنی پذیرفتند.
طبق گفته افراد مطلع، او به‌عنوان مجازات به آن‌ها گفت اگر وسترن دیجیتال می‌خواهد اپل تراشه‌های فلشش را بخرد، باید به این سازنده آیفون پولی برای تست آن‌ها بپردازد. حتی در این صورت هم، اپل تعهدی به خرید نداشت.
iFixit
و اینجاست که بخش شگفت‌انگیز ماجرا شکل می‌گیرد. در حالی که قیمت‌های فلش طی یک دهه تا مرز تقریباً ۵ سنت برای هر گیگابایت سقوط کرد، اپل برای ارتقای حافظه آیفون‌ها صدها دلار از مشتریان دریافت می‌کرد. در سرد شدن بازار پس از همه‌گیری که بازار الکترونیک‌های مصرفی با رکود مواجه شد، اپل حدود ۱۴ میلیارد دلار سود تنها از ارتقای حافظه فلش به جیب زد، در حالی که کل صنعت حافظه فلش در سال ۲۰۲۳ با زیانی معادل ۱۹ میلیارد دلار دست‌به‌گریبان بود.
اپل تنها بازیگری در این صنعت نیست که از تاکتیک‌های مذاکره سختگیرانه بهره می‌برد، اما نفوذ عظیمی که در زنجیره تأمین دارد، در لیگ دیگری است. در سال ۲۰۲۶، موقعیت اپل به‌مراتب تضعیف شده است، زیرا غول‌های هوش مصنوعی حاضرند قیمت بسیار بالاتری برای تراشه‌های حافظه بپردازند و سازندگان حافظه نیز با کمال میل به این خواسته تن می‌دهند. در واقع، ذی‌نفعان این ماجرا آن را پاداشی شیرین برای سال‌ها سخت‌گیری اپل با خود می‌دانند.
قدرت زنجیره تأمین اپل افسانه‌ای است، اما گزارشی جدید می‌گوید این قدرت واقعاً بی‌رحمانه است
وضعیت زنجیره تأمین در سال آینده قرار نیست آسان‌تر شود، پس جالب خواهد بود که ببینیم اپل چگونه با این شرایط کنار می‌آید. اپل هزینه فزاینده حافظه و فضای ذخیره‌سازی را بیشتر از رقبای خود جذب کرد، اما در سال ۲۰۲۶ اتفاق اجتناب‌ناپذیر رخ داد و قیمت محصولات اپل افزایش یافت. مطمئن نیستم سال آینده چه اتفاقی خواهد افتاد، اما اگر هزینه قطعات همچنان افزایش یابد، برای خرج کردن بیشتر برای خرید محصولات اپل، کیف پولتان را آماده کنید.
دیدگاهتان را بنویسید