USB-A و USB-B هم‌زمان ابداع شدند؛ اما چرا شکل‌شان متفاوت است؟

پورت‌های USB جزء ثابت زندگی هستند و به‌اندازه پریزهای برق و شیرهای آب در همه‌جا یافت می‌شوند. پیش از آمدن USB-C، همان پورت بزرگ‌تر USB وجود داشت که همه‌مان با آن آشنا هستیم و نام رسمی‌اش USB-A است. بین این دو هم USB-B قرار دارد — و اگر هرگز ذره‌ای به آن فکر نکرده باشید، تقصیری ندارید. هیچ‌کس هرگز نمی‌گوید «این را به پورت USB-B لپ‌تاپت وصل کن.»

پورت‌های USB-B را بیشتر روی لوازم جانبی رایانه‌های رومیزی مثل چاپگرها می‌شد پیدا کرد، هرچند هنوز هم می‌توان آنها را روی فناوری‌های جدیدتری مانند بردهای Arduino دید. در حالی که USB-C خیلی بعدتر و پس از چندین بازنگری در استاندارد USB عرضه شد، نسخه‌های A و B در واقع هم‌زمان با هم به دنیا آمدند — پس چرا شکل‌شان این‌قدر متفاوت است؟

استاندارد USB در ابتدا با محدودیت‌های خاصی عرضه شد

همین محدودیت‌ها بودند که شکل پورت‌ها را تعیین کردند

USB مخفف Universal Serial Bus (گذرگاه سریال جهانی) است؛ استانداردی که در سال ۱۹۹۶ به‌عنوان روشی برای اتصال دستگاه‌های الکترونیکی مختلف معرفی شد. این استاندارد جایگزین پورت‌های متعدد پیشین شد که دیگر به‌ندرت روی کامپیوترها دیده می‌شوند؛ پورت‌هایی مانند سریال، موازی و PS/2. وعده‌ای که USB با خود داشت ساده بود — دیگر لازم نبود یک پورت مخصوص موس، پورتی دیگر برای کیبورد و پورت سومی برای چاپگر داشته باشید؛ همه آن‌ها می‌توانستند از پورت‌های یکسان، به‌جای یکدیگر استفاده کنند.

یک کابل USB همچنین می‌تواند هم توان و هم داده را منتقل کند. با این حال، برخلاف کابل‌های USB-C امروزی، توان و داده فقط در یک جهت حرکت می‌کنند. همین موضوع ضروری می‌ساخت که کاربران بدانند کدام سر کابل برای اتصال به هر دستگاه درست است. اشتباه در این کار می‌توانست به محصولی منجر شود که کار نمی‌کرد یا بدتر از آن، هرگز دیگر کار نکند. برای رساندن این موضوع بدون نیاز به مطالعه دفترچه راهنما، این دو سر هیچ شباهتی به یکدیگر ندارند. پورت USB-A مستطیلی پهن و تخت است و پلاگین اولیه USB-B مربعی‌شکل بود با گوشه‌های پخ‌دار در بخش بالایی. نسل‌های بعدی نیز رنگ‌های متفاوتی را برای USB معرفی کردند، هرچند اینکه آن‌ها چه چیزی را نشان می‌دهند بسیار مبهم‌تر است.

قطعاً از پلاگین‌های USB-B استفاده کرده‌اید

فقط به‌ندرت با این نام شناخته می‌شوند

احتمالاً به این دلیل در حال خواندن این متن هستید که نام USB-B عجیب به نظر می‌رسد. برای بسیاری از ما فقط دو چیز وجود دارد: پورت‌های USB و پورت‌های USB-C. گفتن USB-A حالتی فنی به خود می‌گیرد و USB-B اصلاً به ذهن نمی‌رسد. با این حال، پورت‌های USB-B به‌ناچار تقریباً به اندازه پورت‌های USB-A همه‌جا حاضرند.

USB-A همان سری است که به دستگاه میزبان شما متصل می‌شود؛ مانند کامپیوتر رومیزی، لپ‌تاپ یا پشت تلویزیون. دستگاه‌های دارای پورت USB-A توان را به لوازم جانبی می‌رسانند. کامپیوتر شما موس را تغذیه می‌کند و به همین دلیل است که موس‌های باسیم به باتری نیاز ندارند. همین موضوع دلیل آن است که می‌توان از کامپیوتر برای شارژ دستگاه‌های باتری‌دار مانند موبایل استفاده کرد، البته با سرعتی بسیار کند.

آنچه در سر دیگر کابل می‌بینید (حداقل پیش از آمدن USB-C) نوعی از USB-B است و این سمت فقط به دستگاه‌های سرویس‌گیرنده وصل می‌شود. پورت‌های اولیه USB-B را اغلب می‌شد روی پرینترها، فکس‌ها و هاردهای اکسترنال پیدا کرد. این‌ها دستگاه‌هایی بودند که کابل جداشدنی داشتند؛ برخلاف موس‌ها و کیبوردهای سیمی که کابل معمولاً به آن‌ها چسبیده است. با این حال، این نسخه به‌هیچ‌وجه محبوب‌ترین نسخه USB-B نبود.

USB-B همزمان با کوچک‌تر شدن دستگاه‌هایمان دستخوش تغییرات شد

این نسخه‌ها هستند که احتمالاً بیشتر به یادتان می‌آورید

من دهه ۲۰۰۰ دبیرستان را تمام کردم؛ دهه‌ای که عصر iPod و پخش‌کننده‌های MP3 بود. پورت‌های USB-B برای این نوع دستگاه‌ها بیش از حد ضخیم بودند. iPod کابل اختصاصی خودش را داشت، اما پخش‌کننده‌های MP3 شرکت‌های دیگر، مثل همان‌هایی که من استفاده می‌کردم (محصولات سونی و SanDisk)، به‌جایش پورت mini-USB داشتند. هاردهای اکسترنال هم به همین منوال بودند؛ آن‌ها کوچک‌تر شده‌اند و حالا برای پورت‌های اصلی USB-B بیش از حد نازک‌اند. البته این پورت‌های ریز mini-USB در واقع از نظر فنی با نام USB mini-B شناخته می‌شدند.

زمان گذشت و سرانجام این پورت‌ها هم برای دستگاه‌های جدید بیش از حد ضخیم شدند. وقتی اولین گوشی هوشمندم را خریدم، شارژ گوشی‌ها با پورت‌های micro-USB انجام می‌شد. هرچند به‌ندرت نام کاملشان روی بسته‌بندی یا دفترچه‌های راهنما نوشته می‌شد، این‌ها در واقع پورت‌های USB micro-B بودند.

پورت‌های USB mini-A و micro-A هم وجود داشتند، اما بسیار کم‌کاربردتر بودند. هر کابل mini-B و micro-Bی که تا به حال دیده‌ام، سر دیگرش به یک سوکت تمام‌قد USB-A وصل بوده است. دلیلش این است که پورت‌های USB-A بر روی کامپیوترهای ما همه‌جا حاضر بودند و این وضعیت تنها با آمدن USB-C شروع به تغییر کرد.

با این حال، حتی امروز هم پورت‌های تمام‌قد USB-A سرسخت و ماندگارند. حتی می‌شود گفت در حال بازگشت‌اند و دوباره شروع به ظاهر شدن روی لپ‌تاپ‌های رده‌بالا کرده‌اند؛ لپ‌تاپ‌هایی که چند سالی تلاش کردند بدون آن‌ها کار کنند. به همین دلیل است که اگرچه استاندارد USB-C کابل‌هایی با سرهای یکسان معرفی می‌کند، بسیاری از دستگاه‌ها با کابل‌های شارژی عرضه می‌شوند که یک سرشان USB-C و سر دیگرشان USB-A است.

آیا USB-B هم بازگشتی خواهد داشت؟

دستگاه‌ها همچنان نازک‌تر می‌شوند. گوشی تاشویی که این کلمات را با آن می‌نویسم آن‌قدر نازک است که barely جایی برای یک پورت USB-C باقی می‌ماند و استفاده از USB-B یا USB mini-B را کاملاً غیرممکن می‌کند. با این حال، حتی USB micro-B فوق‌نازک هم حالا حس عقب‌گرد می‌دهد، چرا که دیگر لازم نیست مطمئن شوم دوشاخه‌ام در جهت درستی قرار گرفته است. به‌هیچ‌وجه مزیتی در بازگشت نمی‌بینم.

با این وجود، USB-C هم خالی از دلخوری نیست و هنوز نتوانسته به وعده‌اش مبنی بر تبدیل شدن به کابلِ بی‌نقص وفا کند. اما با گسترش هم‌زمان انتقال داده بی‌سیم و شارژ بی‌سیم، بیش از پیش باید از خود بپرسیم که نه اینکه چه پورت‌هایی را روی لوازم جانبی‌مان می‌خواهیم، بلکه اینکه اصلاً آیا به پورت نیاز داریم یا نه.

منبع