لپ‌تاپ‌های ماژولار، تعمیرپذیر و قابل ارتقا فوق‌العاده‌اند (و به‌شدت کمیاب)، خصوصاً حالا که «رم‌گدون» ساخت دستگاه‌های جدید را دیوانه‌وار گران کرده است. اما یک پرسش باقی می‌ماند: با قطعات باقی‌مانده‌ای که بعد از ارتقای CPU، RAM یا حافظه سر از کار درمی‌آورند چه می‌کنید؟ قطعاً می‌توانید اهدایشان کنید، اما می‌توانید آن‌ها را به یک رایانه رومیزی کوچک هم تبدیل کنید.
MNT، سازنده لپ‌تاپ ماژولار Reform با حال‌وهوای سایبر‌دک، همین تازگی MNT Station Case را با قیمت ۲۹۹ دلار معرفی کرده؛ جعبه‌ای آلومینیومی که برای جای دادن قطعات دورریز لپ‌تاپ‌هایش طراحی شده است. و در سال ۲۰۲۳، Framework با سازنده کیس و لوازم جانبی رایانه Cooler Master همکاری کرد تا Framework Laptop 13 Mainboard Case را بسازد، که همین کار را حدود ۴۰ دلار انجام می‌دهد و نقاط نصب VESA هم دارد تا بتوانید آن را پشت مانیتورتان پیچ کنید.
پس چرا این تفاوت عظیم در قیمت؟ چرا محصولات بیشتری از این دست وجود ندارد؟ و اصلاً چه فایده‌ای دارد؟ چه کسی به یک دستگاه رومیزی کوچک نیاز دارد؟
غیر مک مینی
اول به همان پرسش آخر بپردازیم. اگر می‌خواهید بدانید یک رایانه کوچک، کم‌مصرف و همیشه‌آماده چقدر می‌تواند در خانه مفید باشد، فقط از هرکسی که یک Mac mini خریده بپرسید. این جعبه‌های کوچک تا حدی محبوب‌اند چون ارزان‌اند (یا دست‌کم قبلاً ارزان بودند)، اما همچنین چون تنظیم و رها کردنشان بسیار راحت است، یا می‌توان ازشان مثل یک رایانه رومیزی کامل استفاده کرد.
کیس آلومینیومی Station Case شرکت MNT. عکس: MNT
برای مثال، با کیس VESA-mountable شرکت Framework می‌توانید هر نمایشگری را به معادلی برای iMac که لینوکس یا ویندوز اجرا می‌کند تبدیل کنید. گزینه‌های دیگر این است که چند هارد قدیمی وصل کنید و آن را به‌عنوان دستگاه ذخیره‌سازی شبکه اجرا کنید تا رایانه‌های دیگرتان به‌طور خودکار از آن پشتیبان بگیرند. یا آن را به سرور رسانه خانگی تبدیل کنید، پر از موسیقی و ویدیوهایی که می‌توانید به لپ‌تاپ، تبلت، تلفن یا تلویزیون‌تان استریم کنید.
یک مزیت دیگر این است که قبلاً لپ‌تاپ بوده، پس برای کم‌مصرف بودن طراحی شده است. و ممکن است فن‌ها از قبل روی برد اصلی نصب شده باشند، بنابراین لازم نیست نگران خنک‌کنندگی و/یا صدای اضافی فن رایانه رومیزی باشید.
بیش از حد حاشیه‌ای
پس چرا این نوع چیز رایج‌تر نیست؟ احتمالاً می‌توانید حدس بزنید. دلیل اصلی این است که تقریباً هیچ لپ‌تاپی ماژولار نیست. Framework تنها لپ‌تاپ جریان اصلی بود که توانستم با CPU قابل ارتقا پیدا کنم، و MNT Reform شگفت‌انگیز است، اما از آن چیزهایی نیست که در شغل شرکتی‌تان به شما بدهند. حتی بهترین لپ‌تاپ‌های بازار انبوه، مثل Lenovo T14 (که در مقیاس تعمیرپذیری iFixit نمره ۱۰/۱۰ گرفت)، CPU یا برد اصلی قابل تعویض ندارند. در بهترین حالت، ممکن است بتوانید RAM یا حافظه را عوض کنید، اما این برای ساختن یک رایانه کافی نیست. و روند کنونی طراحی لپ‌تاپ این است که اجزای بیشتری از قطعاتی که قبلاً جدا بودند، خصوصاً RAM، روی برد اصلی فشرده شوند. تراشه‌های خودساخته اپل تا آنجا پیش می‌روند که RAM و CPU را کاملاً در یک سیستم روی تراشه ادغام می‌کنند.
حتی اگر بردهای اصلی بیشتری قابل تعویض بودند، به کیس‌های سفارشی برای نگهداری‌شان نیاز داشتند. برخلاف قطعات استاندارد برای سازندگان کامپیوترهای سرگرمی، قطعات لپ‌تاپ سفارشی طراحی شده‌اند تا در فضایی کوچک جا شوند.
چاپ سه‌بعدی
پاسخ این است: محفظه‌های چاپ سه‌بعدی، که صراحتاً جایگزین بهتری برای کیس آلومینیومی ۳۰۰ دلاری MNT خواهد بود. اما با توجه به اینکه بیشتر مردم نمی‌توانند لپ‌تاپ‌هایشان را ارتقا دهند، و در نتیجه برد اصلی یدکی برای استفاده نخواهند داشت، این موضوع منتفی است.
این بدان معنا نیست که چاپ سه‌بعدی جایی ندارد. مثلاً ممکن است محفظه‌ای چاپ کنید که قطعات قدیمی Framework شما را به یک تبلت (ضخیم) تبدیل کند. اما این همچنان قلمرو علاقه‌مندان است. در واقع، بیشتر کسانی که می‌خواهند لپ‌تاپ قدیمی را به رایانه رومیزی تبدیل کنند، بهتر است آن را همان لپ‌تاپ نگه دارند.
درون Station Case. احتمالاً می‌توانید خودتان یکی چاپ کنید. عکس: MNT
بیشتر لپ‌تاپ‌ها را می‌توان در حالت «کلام‌شل» (clamshell) استفاده کرد، که فقط یعنی کار کردن با آن با درِ بسته. ممکن است برای این کار بدون وصل کردن نمایشگر خارجی به یک ترفند نرم‌افزاری نیاز داشته باشید، یا می‌توانید از یک دوشاخه HDMI قلابی استفاده کنید که رایانه را فریب می‌دهد و فکر می‌کند نمایشگر فیزیکی وصل است. اجرای لپ‌تاپ به‌عنوان رایانه رومیزی به این شکل بسیاری از مزایای یک رایانه رومیزی معمولی را ارائه می‌دهد. می‌توانید آن را به برق وصل بگذارید، پس باتری فرسوده دیگر نگرانی نیست، و می‌توانید آن را به هاب USB-C یا Thunderbolt وصل کنید و هر لوازم جانبی و درایو خارجی که می‌خواهید متصل کنید.
تعمیرپذیری در جریان اصلی
چیزی که این داستان واقعاً برجسته می‌کند این است که تعمیرپذیری چقدر باید پیش برود. هنگام نوشتن این مقاله با چند دوست غیرِ نِرد و پایداری‌محور صحبت کردم، و آن‌ها واقعاً هرگز به امکان‌های استفاده دوباره از قطعاتی مثل این فکر نمی‌کنند.
شریک زندگی‌ام، که البته کاملاً می‌داند می‌توان رایانه و تلفن را تعمیر کرد، گفت که باز هم از باز کردن هر دستگاهی می‌ترسد، حتی چیزی به سادگی Framework یا Lenovo.
چند روزی را در غرفه iFixit در کنگره جهانی موبایل امسال در بارسلونا گذراندم و به نشان دادن تعمیرپذیری لپ‌تاپ T14 لپ‌تاپ لنوو کمک کردم. بهترین بخشش این بود که مردم را تشویق می‌کردیم آن را باز کنند، قطعات را بردارند و بعد همه را دوباره سر هم کنند.
مردم شگفت‌زده بودند. بعضی‌ها حتی نمی‌دانستند که می‌توانید لپ‌تاپی مثل این را باز کنید. درست است که باز کردن چشم مردم این‌طوری برای ما بسیار خوشایند بود، اما همزمان نشان می‌دهد سیستم چقدر بد خراب است. دستگاه‌های تعمیرپذیر نباید فقط یک تجمل نِردی برای اهل فن باشند. این نوع چیز باید الف) همه‌جاگیر و ب) دانش عمومی میان کاربران معمولی باشد. مردم هرگز از عوض کردن باتری در نوکیا ۳۳۱۰ قدیمی‌شان نمی‌ترسیدند. باید به همان اندازه درباره تعویض حافظه در لپ‌تاپ‌هایمان بی‌خیال باشیم.
دیدگاهتان را بنویسید