لپ‌تاپ‌های ماژولار، قابل تعمیر و قابل ارتقا عالی‌اند (و به‌شدت کمیاب)، به‌ویژه حالا که «رم‌گدون» ساخت دستگاه‌های جدید را به‌طرز دیوانه‌واری گران کرده است. اما یک پرسش باقی می‌ماند: با قطعات باقی‌مانده‌ای که بعد از ارتقای CPU، RAM یا حافظه سر از کارتان درمی‌آورد چه می‌کنید؟ قطعاً می‌توانید آن‌ها را اهدا کنید، اما می‌توانید آن‌ها را به یک کامپیوتر رومیزی کوچک هم تبدیل کنید.
MNT، سازنده لپ‌تاپ ماژولار Reform با حال‌وهوای سایبردک، همین حالا MNT Station Case را با قیمت ۲۹۹ دلار معرفی کرده؛ یک جعبه آلومینیومی که برای جای دادن قطعات دورریز لپ‌تاپ‌هایش طراحی شده است. و در سال ۲۰۲۳، Framework با سازنده کیس کامپیوتر و لوازم جانبی Cooler Master همکاری کرد تا Framework Laptop 13 Mainboard Case را بسازد، که همین کار را با حدود ۴۰ دلار انجام می‌دهد و نقاط نصب VESA را هم دارد تا بتوانید آن را پشت مانیتورتان پیچ کنید.
خب، چرا این تفاوت عظیم در قیمت؟ چرا محصولات بیشتری مثل این وجود ندارد؟ و اصلاً چه فایده‌ای دارد؟ چه کسی به یک دستگاه رومیزی کوچک نیاز دارد؟
مینی غیرمک
بیایید اول به آخرین پرسش بپردازیم. اگر می‌خواهید بدانید یک کامپیوتر کوچک، کم‌مصرف و همیشه‌آماده چقدر می‌تواند در خانه مفید باشد، فقط از هر کسی که یک Mac mini خریده بپرسید. این جعبه‌های کوچک تا حدی محبوب‌اند چون ارزان‌ند (یا دست‌کم قبلاً ارزان بودند)، اما همچنین چون راه‌اندازی و فراموش‌کردنشان بسیار آسان است، یا می‌توان از آن‌ها به‌عنوان یک کامپیوتر رومیزی تمام‌عیار استفاده کرد.
کیس آلومینیومی Station MNT. عکس: MNT
برای مثال، با کیس VESA-قابل‌نصب Framework می‌توانید هر نمایشگری را به معادل iMacی تبدیل کنید که Linux یا Windows اجرا می‌کند. گزینه‌های دیگر این است که چند هارد قدیمی را وصل کنید و آن را به‌عنوان دستگاه ذخیره‌سازی شبکه اجرا کنید تا سایر کامپیوترهایتان به‌طور خودکار از آن پشتیبان بگیرند. یا آن را به یک سرور رسانه خانگی تبدیل کنید، پر از موسیقی و ویدیوهایی که می‌توانید به لپ‌تاپ، تبلت، گوشی یا تلویزیون‌تان استریم کنید.
یک مزیت دیگر این است که این قبلاً یک لپ‌تاپ بوده، پس برای کم‌مصرف بودن طراحی شده است. و هر فن‌هایی که دارد ممکن است از قبل روی برد اصلی نصب شده باشد، بنابراین نگران خنک‌کاری و/یا صدای اضافی فن کامپیوتر رومیزی نیستید.
بیش از حد خاص‌پسند
خب چرا این نوع چیزها رایج‌تر نیست؟ احتمالاً می‌توانید حدس بزنید. دلیل اصلی این است که تقریباً هیچ لپ‌تاپی ماژولار نیست. Framework تنها لپ‌تاپ جریان اصلی‌ای بود که توانستم با CPU قابل ارتقا پیدا کنم، و MNT Reform شگفت‌انگیز است، اما اصلاً از آن چیزهایی نیست که در شغل شرکتی‌تان به شما بدهند. حتی بهترین لپ‌تاپ‌های بازار انبوه، مثل Lenovo T14 (که در مقیاس تعمیرپذیری iFixit نمره ۱۰/۱۰ گرفت)، CPU یا برد اصلی قابل تعویض ندارند. در بهترین حالت، ممکن است بتوانید RAM یا حافظه را عوض کنید، اما این برای ساختن یک کامپیوتر کافی نیست. و روند کنونی در طراحی لپ‌تاپ این است که اجزای جداگانه بیشتری را روی برد اصلی چپانده کنند، به‌ویژه RAM. تراشه‌های خودساخته اپل تا آنجا پیش می‌روند که RAM و CPU را به‌طور کامل در یک سیستم روی تراشه ادغام می‌کنند.
حتی اگر بردهای اصلی بیشتری قابل تعویض بودند، به کیس‌های سفارشی نیاز داشتند تا آن‌ها را در خود جای دهند. برخلاف قطعات استاندارد برای کامپیوترسازان آماتور، قطعات لپ‌تاپ سفارشی طراحی شده‌اند تا در فضایی کوچک جا شوند.
چاپ سه‌بعدی
پاسخ این است: محفظه‌های چاپ سه‌بعدی، که صراحتاً جایگزین بهتری برای کیس آلومینیومی ۳۰۰ دلاری MNT خواهند بود. اما با توجه به اینکه بیشتر مردم نمی‌توانند لپ‌تاپشان را ارتقا دهند، و در نتیجه برد اصلی یدکی برای استفاده نخواهند داشت، این نکته بی‌اهمیت است.
این به آن معنا نیست که چاپ سه‌بعدی جایگاهی ندارد. مثلاً ممکن است محفظه‌ای چاپ کنید که قطعات قدیمی Framework شما را به یک تبلت (ضخیم) تبدیل کند. اما این هنوز قلمرو آماتورهاست. در واقع، بیشتر کسانی که می‌خواهند لپ‌تاپ قدیمی‌شان را به کامپیوتر رومیزی تبدیل کنند، بهتر است همان را به‌عنوان لپ‌تاپ نگه دارند.
داخل Station Case. احتمالاً خودتان می‌توانید یکی چاپ کنید. عکس: MNT
بیشتر لپ‌تاپ‌ها می‌توانند در حالت «صدفی» استفاده شوند، که فقط یعنی با درِ بسته اجرایشان کنید. ممکن است برای انجام این کار بدون وصل کردن نمایشگر خارجی به یک ترفند نرم‌افزاری نیاز داشته باشید، یا می‌توانید از یک دوشاخه HDMI قلابی استفاده کنید که کامپیوتر را فریب می‌دهد تا فکر کند یک مانیتور فیزیکی وصل است. اجرای یک لپ‌تاپ به‌عنوان کامپیوتر رومیزی به این شکل بسیاری از مزایای یک رومیزی معمولی را ارائه می‌دهد. می‌توانید آن را به برق وصل بگذارید، پس باتری فرسوده دیگر نگرانی نیست، و می‌توانید آن را به یک هاب USB-C یا Thunderbolt وصل کنید و هر لوازم جانبی و درایو خارجی که می‌خواهید متصل کنید.
تعمیرپذیری در جریان اصلی
چیزی که این ماجرا واقعاً برجسته می‌کند این است که تعمیرپذیری هنوز چقدر راه دارد تا به جایی برسد. هنگام نوشتن این مقاله با چند دوست غیرگیک که دغدغه پایداری دارند صحبت کردم، و آن‌ها واقعاً هیچ‌وقت به امکان‌های استفاده مجدد از قطعاتی مثل این فکر نمی‌کنند.
شریک زندگی‌ام، که البته کاملاً آگاه است که می‌توان کامپیوترها و گوشی‌ها را تعمیر کرد، گفت که باز هم از باز کردن هر دستگاهی می‌ترسد، حتی چیزی به سادگی Framework یا Lenovo.
چند روز را در غرفه iFixit در Mobile World Congress امسال در بارسلونا گذراندم و به نمایش تعمیرپذیری لپ‌تاپ Lenovo T14 کمک کردم. بهترین بخش این کار تشویق مردم به باز کردن آن، برداشتن قطعات و سپس سرهم‌کردن دوباره همه‌چیز بود.
مردم شگفت‌زده بودند. بعضی‌ها حتی نمی‌دانستند که می‌توانید لپ‌تاپی مثل این را باز کنید. گرچه برای ما بسیار خوشایند بود که این‌طور چشم مردم را باز کنیم، اما نشان می‌دهد که این نظام چقدر خراب است. دستگاه‌های قابل تعمیر نباید فقط یک تجمل گیک‌پسند برای اهل فن باشند. این نوع چیز باید الف) همه‌جاگیر و ب) دانش عمومی میان کاربران عادی باشد. مردم هرگز از عوض کردن باتری Nokia 3310 قدیمی‌شان نمی‌ترسیدند. ما هم باید به همین اندازه در مورد تعویض حافظه لپ‌تاپ‌هایمان بی‌نگرانی داشته باشیم.
دیدگاهتان را بنویسید