لپ‌تاپ‌های ماژولار، تعمیرپذیر و ارتقاپذیر فوق‌العاده‌اند (و به‌شدت نادر)، خصوصاً حالا که رم‌گدون ساخت دستگاه‌های جدید را دیوانه‌وار گران کرده است. اما یک پرسش باقی می‌ماند: با قطعات باقی‌مانده‌ای که پس از ارتقای CPU، رم یا حافظه سر از کارتان درمی‌آورد چه می‌کنید؟ قطعاً می‌توانید اهدایشان کنید، اما می‌توانید آنها را به یک رایانه رومیزی کوچک هم تبدیل کنید.
MNT، سازندگان لپ‌تاپ ماژولار Reform، به‌تازگی کیس ۲۹۹ دلاری MNT Station را معرفی کرده‌اند؛ جعبه‌ای آلومینیومی که برای جای‌دادن قطعات کنارگذاشته‌شده لپ‌تاپ‌هایش طراحی شده است. و در سال ۲۰۲۳، Framework با سازنده کیس و لوازم جانبی کامپیوتر یعنی Cooler Master همکاری کرد تا Framework Laptop 13 Mainboard Case را بسازد؛ محصولی که همین کار را با حدود ۴۰ دلار انجام می‌دهد و نقاط اتصال VESA هم دارد تا آن را پشت مانیتورتان پیچ کنید.
خب، چرا این تفاوت عظیم در قیمت؟ چرا محصولات بیشتری از این دست وجود ندارد؟ و اصلاً هدف چیست؟ چه کسی به یک دستگاه رومیزی کوچک نیاز دارد؟
مینی غیرمک
بیایید اول به همان پرسش آخر بپردازیم. اگر می‌خواهید بدانید یک رایانه کوچک، کم‌مصرف و همیشه‌آماده چقدر می‌تواند در خانه مفید باشد، کافی است از هر کسی که یک Mac mini خریده بپرسید. این جعبه‌های کوچک تا حدی محبوب‌اند چون ارزان‌اند (یا دست‌کم قبلاً ارزان بودند)، اما همچنین چون تنظیم و رهاکردن‌شان بسیار آسان است، یا می‌توان از آنها به‌عنوان یک رایانه رومیزی کاملاً مجهز استفاده کرد.
کیس آلومینیومی Station ساخت MNT. عکس: MNT
با کیس VESA-قابل‌نصب Framework، برای مثال، می‌توانید هر نمایشگری را به معادل iMacی تبدیل کنید که لینوکس یا ویندوز اجرا می‌کند. گزینه‌های دیگر این است که چند هارد قدیمی وصل کنید و آن را به‌عنوان یک دستگاه ذخیره‌سازی شبکه اجرا کنید تا رایانه‌های دیگرتان به‌طور خودکار روی آن پشتیبان‌گیری کنند. یا آن را به یک سرور رسانه خانگی تبدیل کنید، پر از موسیقی و ویدیوهایی که می‌توانید به لپ‌تاپ، تبلت، گوشی یا تلویزیون‌تان استریم کنید.
یک مزیت دیگر این است که این قطعه قبلاً یک لپ‌تاپ بوده، پس برای کم‌مصرف بودن طراحی شده است. و فن‌های لازم ممکن است از قبل روی برد اصلی نصب شده باشند، بنابراین نگرانی‌ای درباره خنک‌کاری و/یا صدای اضافی فن رایانه رومیزی ندارید.
بیش از حد خاص‌پسند
خب چرا این‌جور چیزها رایج‌تر نیست؟ احتمالاً می‌توانید حدس بزنید. دلیل اصلی این است که تقریباً هیچ لپ‌تاپی ماژولار نیست. Framework تنها لپ‌تاپ جریان اصلی‌ای است که توانستم با CPU ارتقاپذیر پیدا کنم، و MNT Reform شگفت‌انگیز است، اما از آن دست چیزهایی نیست که در شغل شرکتی‌تان تحویل‌تان بدهند. حتی بهترین لپ‌تاپ‌های بازار انبوه، مثل T14 لنوو (که در مقیاس تعمیرپذیری iFixit نمره ۱۰ از ۱۰ گرفت)، CPU یا برد اصلی قابل‌تعویض ندارند. در بهترین حالت، ممکن است بتوانید رم یا حافظه را عوض کنید، اما این برای ساختن یک کامپیوتر کافی نیست. و روند کنونی در طراحی لپ‌تاپ این است که قطعاتی را که قبلاً جدا بودند، یکی‌یکی بیشتر روی برد اصلی فشرده کنند، خصوصاً رم. تراشه‌های خودساخته اپل تا آنجا پیش رفته‌اند که رم و CPU را به‌طور کامل در یک سیستم‌روی‌چیپ ادغام می‌کنند.
حتی اگر بردهای اصلی بیشتری قابل‌تعویض بودند، به کیس‌های سفارشی نیاز داشتند تا در خود جایشان دهند. برخلاف قطعات استانداردی که علاقه‌مندان اسمبل کامپیوتر استفاده می‌کنند، قطعات لپ‌تاپ به‌صورت سفارشی طراحی می‌شوند تا در فضایی کوچک جا بگیرند.
چاپ سه‌بعدی
پاسخ این مشکل، محفظه‌های چاپ‌سه‌بعدی است که صراحتاً جایگزین بهتری برای کیس آلومینیومی ۳۰۰ دلاری MNT خواهد بود. اما با توجه به اینکه بیشتر مردم نمی‌توانند لپ‌تاپشان را ارتقا دهند و بنابراین برد اصلی یدکی برای استفاده نخواهند داشت، این نکته منتفی است.
این به آن معنا نیست که چاپ سه‌بعدی هیچ جایی ندارد. برای مثال، ممکن است محفظه‌ای چاپ کنید که قطعات قدیمی Frameworkتان را به یک رایانه تبلتی (ضخیم) تبدیل کند. اما این همچنان قلمرو علاقه‌مندان است. در واقع، بیشتر کسانی که می‌خواهند لپ‌تاپ قدیمی را به رایانه رومیزی تبدیل کنند، بهتر است فقط آن را به‌عنوان لپ‌تاپ نگه دارند.
داخل کیس Station. احتمالاً خودتان می‌توانید یکی چاپ کنید. عکس: MNT
بیشتر لپ‌تاپ‌ها را می‌توان در حالت «صدفی» (clamshell) به کار برد، که فقط یعنی اجرای آن با درپوش بسته. ممکن است برای انجام این کار بدون وصل‌کردن نمایشگر بیرونی به یک ترفند نرم‌افزاری نیاز داشته باشید، یا می‌توانید از یک دوشاخه‌ی HDMI قلابی استفاده کنید که کامپیوتر را فریب می‌دهد تا فکر کند یک مانیتور فیزیکی وصل است. اجرای لپ‌تاپ به‌عنوان رایانه رومیزی به این شکل بسیاری از مزایای یک رایانه رومیزی معمولی را ارائه می‌دهد. می‌توانید آن را به برق وصل بگذارید، بنابراین باتری ناتوان دیگر نگرانی‌ای ایجاد نمی‌کند، و می‌توانید آن را به یک هاب USB-C یا Thunderbolt وصل کنید و هر لوازم جانبی و درایو خارجی‌ای که می‌خواهید به آن متصل کنید.
تعمیرپذیری در جریان اصلی
چیزی که این ماجرا واقعاً برجسته می‌کند این است که تعمیرپذیری هنوز چقدر راه در پیش دارد. هنگام نوشتن این مقاله با چند دوست غیر‌نرد و علاقه‌مند به پایداری صحبت کردم، و آنها واقعاً هرگز به امکان‌های استفاده مجدد از قطعاتی مثل این فکر نمی‌کنند.
شریک زندگی‌ام، که البته کاملاً از امکان تعمیر کامپیوترها و گوشی‌ها آگاه است، گفت که باز هم از بازکردن هر دستگاهی می‌ترسد، حتی چیزی به آسانی Framework یا لنوو.
چند روز را در غرفه iFixit در کنگره جهانی موبایل امسال در بارسلونا گذراندم و به نمایش تعمیرپذیری لپ‌تاپ T14 لنوو کمک کردم. بهترین بخش این کار ترغیب مردم به باز کردن آن، جدا کردن قطعات و سپس سرهم‌کردن دوباره همه چیز بود.
مردم شگفت‌زده شدند. بعضی‌ها حتی نمی‌دانستند که می‌توانید لپ‌تاپی مثل این را باز کنید. گرچه بازکردن چشم مردم به این شکل برای ما بسیار لذت‌بخش بود، اما نشان می‌دهد که این سیستم چقدر بد خراب است. دستگاه‌های تعمیرپذیر نباید فقط یک تجمل نردی برای اهل فن باشند. این‌جور چیزها باید الف) همه‌جاگیر و ب) دانشی عمومی میان کاربران عادی باشد. مردم هرگز از عوض کردن باتری نوکیا ۳۳۱۰ قدیمی‌شان نمی‌ترسیدند. ما هم باید به همان اندازه درباره تعویض حافظه لپ‌تاپ‌هایمان بی‌نگرانی داشته باشیم.
دیدگاهتان را بنویسید