لپ‌تاپ‌های ماژولار، تعمیرپذیر و قابل ارتقا فوق‌العاده‌اند (و بسیار نادر)، به‌ویژه حالا که رم‌گدون (Rammageddon) دستگاه‌های جدید را به‌شدت گران کرده است. اما یک پرسش باقی می‌ماند: با قطعات باقی‌مانده‌ای که بعد از ارتقای CPU، رم یا حافظه سر از کارتان درمی‌آید چه می‌کنید؟ قطعاً می‌توانید اهدایشان کنید، اما می‌توانید آن‌ها را به یک رایانه رومیزی کوچک هم تبدیل کنید.
MNT، سازندهٔ لپ‌تاپ ماژولار Reform با حال‌وهوای سایبر‌دک، همین حالا کیس ۲۹۹ دلاری MNT Station Case را معرفی کرده است؛ جعبه‌ای آلومینیومی که برای جای دادن قطعات کنارگذاشته‌شدهٔ لپ‌تاپ‌هایش طراحی شده. و در سال ۲۰۲۳، Framework با سازندهٔ کیس و لوازم جانبی رایانه، Cooler Master، همکاری کرد تا Framework Laptop 13 Mainboard Case را بسازد؛ محصولی که همین کار را حدود ۴۰ دلار انجام می‌دهد و نقاط اتصال VESA هم دارد تا آن را به پشت مانیتورتان پیچ کنید.
خب، چرا این تفاوت عظیم در قیمت؟ چرا محصولات بیشتری مثل این وجود ندارد؟ و اصلاً هدف چیست؟ چه کسی به یک رایانه رومیزی کوچک نیاز دارد؟
مینی غیر مک
بیایید اول به آن سؤال آخر بپردازیم. اگر می‌خواهید بدانید یک رایانهٔ کوچک، کم‌مصرف و همیشه‌آماده چقدر می‌تواند در خانه مفید باشد، کافی است از هر کسی که Mac mini خریده بپرسید. این جعبه‌های کوچک تا حدی محبوب‌اند چون ارزان‌اند (یا حداقل قبلاً بودند)، اما همچنین چون راه‌اندازی و فراموش کردنشان بسیار آسان است، یا می‌شود از آن‌ها به‌عنوان یک رایانه رومیزی کاملاً مجهز استفاده کرد.
کیس آلومینیومی MNT Station. عکس: MNT
برای مثال، با کیس قابل نصب VESA فریم‌ورک می‌توانید هر نمایشگری را به معادل iMacی تبدیل کنید که لینوکس یا ویندوز اجرا می‌کند. گزینه‌های دیگر این است که چند هارد قدیمی را وصل کنید و آن را به‌عنوان دستگاه ذخیره‌سازی شبکه اجرا کنید، تا رایانه‌های دیگرتان به‌طور خودکار از آن پشتیبان بگیرند. یا آن را به یک سرور رسانه خانگی تبدیل کنید، پر از موسیقی و ویدیوهایی که می‌توانید به لپ‌تاپ، تبلت، تلفن یا تلویزیون‌تان استریم کنید.
یک مزیت دیگر این است که این قبلاً یک لپ‌تاپ بوده، پس برای کم‌مصرف بودن طراحی شده است. و هر فن‌هایی ممکن است از قبل روی برد اصلی نصب شده باشند، بنابراین لازم نیست نگران خنک‌کاری و/یا صدای اضافی فن رایانه رومیزی باشید.
بیش از حد محدود
پس چرا این نوع چیز رایج‌تر نیست؟ احتمالاً می‌توانید حدس بزنید. دلیل اصلی این است که تقریباً هیچ لپ‌تاپی ماژولار نیست. Framework تنها لپ‌تاپ جریان اصلی‌ای بود که توانستم با CPU قابل ارتقا پیدا کنم، و MNT Reform شگفت‌انگیز است، اما اصلاً از آن چیزهایی نیست که در شغل شرکتی‌تان به شما بدهند. حتی بهترین لپ‌تاپ‌های بازار انبوه، مثل T14 لنوو (که در مقیاس تعمیرپذیری iFixit نمره ۱۰/۱۰ گرفته)، CPU یا برد اصلی قابل تعویض ندارند. در بهترین حالت، ممکن است بتوانید رم یا حافظه را عوض کنید، اما این برای ساختن یک رایانه کافی نیست. و روند فعلی در طراحی لپ‌تاپ این است که قطعات جداگانهٔ قبلی را هرچه بیشتر روی برد اصلی فشرده کنند، به‌ویژه رم. تراشه‌های خودساختهٔ اپل تا آنجا پیش رفته‌اند که رم و CPU را کاملاً در یک سیستم روی چیپ ادغام می‌کنند.
حتی اگر بردهای اصلی بیشتری قابل تعویض بودند، برای نگهداری‌شان به کیس‌های سفارشی نیاز داشتند. برخلاف قطعات استاندارد برای سازندگان رایانهٔ آماتور، قطعات لپ‌تاپ سفارشی طراحی شده‌اند تا در فضایی کوچک جا شوند.
چاپ سه‌بعدی
پاسخ این است: محفظه‌های چاپ‌شده سه‌بعدی، که صادقانه بگویم جایگزین بهتری برای کیس آلومینیومی ۳۰۰ دلاری MNT خواهند بود. اما چون بیشتر مردم نمی‌توانند لپ‌تاپ‌شان را ارتقا دهند و در نتیجه برد اصلی یدکی برای استفاده ندارند، این نکته بی‌اهمیت است.
این به آن معنا نیست که چاپ سه‌بعدی جایگاهی ندارد. برای مثال، ممکن است محفظه‌ای چاپ کنید که قطعات قدیمی Framework شما را به یک تبلت (ضخیم) تبدیل کند. اما این هنوز قلمرو آماتورهاست. در واقعیت، بیشتر کسانی که می‌خواهند لپ‌تاپ قدیمی را به رایانه رومیزی تبدیل کنند، بهتر است آن را همان لپ‌تاپ نگه دارند.
داخل کیس Station. احتمالاً خودتان می‌توانید یکی چاپ کنید. عکس: MNT
بیشتر لپ‌تاپ‌ها را می‌توان در حالت «صدفی» (clamshell) استفاده کرد، که فقط یعنی اجرای آن با درپوش بسته. ممکن است برای انجام این کار بدون اتصال نمایشگر خارجی به یک ترفند نرم‌افزاری نیاز داشته باشید، یا می‌توانید از یک پلاگ HDMI ساختگی استفاده کنید که رایانه را فریب می‌دهد تا فکر کند یک مانیتور فیزیکی وصل است. اجرای لپ‌تاپ به‌عنوان رایانه رومیزی به این شکل بسیاری از مزایای یک دسکتاپ معمولی را ارائه می‌دهد. می‌توانید آن را به برق وصل بگذارید، بنابراین باتری ناتوان دیگر نگرانی نیست، و می‌توانید آن را به هاب USB-C یا Thunderbolt وصل کنید و هر لوازم جانبی و درایو خارجی‌ای که می‌خواهید متصل کنید.
تعمیرپذیری در محصولات رایج
چیزی که این ماجرا واقعاً برجسته می‌کند این است که تعمیرپذیری چقدر هنوز باید پیش برود. وقتی این مقاله را می‌نوشتم با چند دوست طرفدار پایداری و غیرنِرد صحبت کردم، و آن‌ها واقعاً هیچ‌وقت به امکان‌های استفادهٔ دوباره از قطعاتی مثل این فکر نمی‌کنند.
شریک زندگی‌ام، که البته کاملاً آگاه است که می‌توان رایانه‌ها و تلفن‌ها را تعمیر کرد، گفت که همچنان از باز کردن هر دستگاهی می‌ترسد، حتی چیزی به آسانی Framework یا لنوو.
چند روز را در غرفهٔ iFixit در کنگرهٔ جهانی موبایل امسال در بارسلونا گذراندم و به نمایش تعمیرپذیری لپ‌تاپ T14 لنوو کمک کردم. بهترین بخش این کار تشویق مردم به باز کردن آن، درآوردن قطعات و سپس سرهم‌کردن دوبارهٔ همه بود.
مردم شگفت‌زده شدند. بعضی‌ها حتی نمی‌دانستند که می‌توانید لپ‌تاپی مثل این را باز کنید. هرچند باز کردن چشم مردم به این شکل برای ما بسیار خوشحال‌کننده بود، اما نشان می‌دهد سیستم چقدر بد خراب است. دستگاه‌های قابل تعمیر نباید فقط یک تجمل نِردی برای آدم‌های مطلع باشد. این نوع چیز باید الف) همه‌جاگیر و ب) دانش عمومی میان کاربران عادی باشد. مردم هرگز از عوض کردن باتری در نوکیا ۳۳۱۰های قدیمی‌شان نمی‌ترسیدند. ما هم باید به همان اندازه دربارهٔ تعویض حافظهٔ لپ‌تاپ‌هایمان بی‌خیال باشیم.
دیدگاهتان را بنویسید