چرا همه لپ‌تاپ‌های قدیمی‌شان را به رایانه‌های رومیزی کوچک تبدیل نمی‌کنند؟

لپ‌تاپ‌های ماژولار، قابل تعمیر و قابل ارتقا فوق‌العاده‌اند (و به‌شدت کمیاب)، به‌ویژه حالا که رم‌گدون باعث شده ماشین‌های جدید به‌طرز دیوانه‌واری گران شوند. اما یک پرسش باقی می‌ماند: با قطعات باقی‌مانده‌ای که پس از ارتقای CPU، RAM یا حافظه سر از کارشان درمی‌آورید چه می‌کنید؟ قطعاً می‌توانید اهدایشان کنید، اما می‌توانید آن‌ها را به یک رایانه رومیزی کوچک هم تبدیل کنید.

MNT، سازندگان لپ‌تاپ ماژولار Reform با حال‌وهوای سایبردکی، همین حالا از MNT Station Case با قیمت ۲۹۹ دلار رونمایی کرده است؛ جعبه‌ای آلومینیومی که برای جای دادن قطعات دورریخته‌شده لپ‌تاپ‌هایش طراحی شده. و در سال ۲۰۲۳، Framework با سازنده کیس رایانه و لوازم جانبی، Cooler Master، همکاری کرد تا Framework Laptop 13 Mainboard Case را بسازد، که همین کار را با حدود ۴۰ دلار انجام می‌دهد و نقاط نصب VESA را هم دارد تا بتوانید آن را به پشت مانیتورتان پیچ کنید.

خب، چرا این تفاوت عظیم در قیمت؟ چرا محصولات بیشتری مثل این وجود ندارد؟ و اصلاً چه فایده‌ای دارد؟ چه کسی به یک ماشین رومیزی کوچک نیاز دارد؟

مینی غیر‌مک

بیایید اول به همان پرسش آخر بپردازیم. اگر می‌خواهید بدانید یک رایانه کوچک، کم‌مصرف و همیشه‌آماده چقدر می‌تواند در خانه مفید باشد، کافی است از هر کسی که Mac mini خریده بپرسید. این جعبه‌های کوچک تا حدی محبوب‌اند چون ارزان‌اند (یا دست‌کم قبلاً ارزان بودند)، اما همچنین چون تنظیم و رها کردنشان بسیار آسان است، یا می‌توان از آن‌ها به‌عنوان یک رایانه رومیزی تمام‌عیار استفاده کرد.

کیس آلومینیومی Station از MNT. عکس: MNT

برای مثال، با کیس قابل نصب روی VESA شرکت Framework می‌توانید هر نمایشگری را به معادل یک iMac تبدیل کنید که لینوکس یا ویندوز اجرا می‌کند. گزینه‌های دیگر این است که چند هارد قدیمی وصل کنید و آن را به‌عنوان دستگاه ذخیره‌سازی شبکه اجرا کنید تا رایانه‌های دیگرتان به‌طور خودکار روی آن پشتیبان‌گیری کنند. یا آن را به یک سرور رسانه خانگی تبدیل کنید، پر از موسیقی و ویدیوهایی که می‌توانید به لپ‌تاپ، تبلت، گوشی یا تلویزیون‌تان استریم کنید.

یک مزیت دیگر این است که این قبلاً یک لپ‌تاپ بوده، پس برای کم‌مصرف بودن طراحی شده است. و هر فن‌هایی که دارد ممکن است از قبل روی برد اصلی نصب شده باشند، بنابراین نگران خنک‌کاری و/یا صدای اضافی فن رایانه رومیزی نیستید.

خیلی خاص‌پسند

پس چرا این نوع چیزها رایج‌تر نیستند؟ احتمالاً می‌توانید حدس بزنید. دلیل اصلی این است که تقریباً هیچ لپ‌تاپی ماژولار نیست. Framework تنها لپ‌تاپ جریان اصلی است که توانستم با CPU قابل ارتقا پیدا کنم، و MNT Reform شگفت‌انگیز است، اما به‌سختی از آن دسته چیزهایی است که در شغل شرکتی‌تان به شما می‌دهند. حتی بهترین لپ‌تاپ‌های بازار انبوه، مثل Lenovo T14 (که در مقیاس تعمیرپذیری iFixit نمره ۱۰/۱۰ گرفت)، CPU یا برد اصلی قابل تعویض ندارند. در بهترین حالت، ممکن است بتوانید RAM یا حافظه را عوض کنید، اما این برای ساختن یک رایانه کافی نیست. و روند کنونی طراحی لپ‌تاپ این است که قطعات جداگانه بیشتری را روی برد اصلی جمع کنند، به‌ویژه RAM. تراشه‌های خودساخته اپل تا آنجا پیش می‌روند که RAM و CPU را کاملاً در یک سیستم روی تراشه ادغام می‌کنند.

حتی اگر بردهای اصلی بیشتری قابل تعویض بودند، به کیس‌های سفارشی برای جای دادنشان نیاز داشتند. برخلاف قطعات استاندارد برای سازندگان رایانه‌های سرگرمی، قطعات لپ‌تاپ سفارشی طراحی شده‌اند تا در فضایی کوچک جا شوند.

چاپ سه‌بعدی

پاسخ این است: محفظه‌های چاپ‌شده سه‌بعدی، که صادقانه بگویم جایگزین بهتری برای کیس آلومینیومی ۳۰۰ دلاری MNT خواهد بود. اما با توجه به اینکه بیشتر مردم نمی‌توانند لپ‌تاپ‌هایشان را ارتقا دهند و در نتیجه برد اصلی یدکی برای استفاده نخواهند داشت، این نکته منتفی است.

این به آن معنا نیست که چاپ سه‌بعدی جایی ندارد. مثلاً ممکن است محفظه‌ای چاپ کنید که قطعات قدیمی Framework شما را به یک رایانه تبلتی (ضخیم) تبدیل کند. اما این همچنان قلمرو سرگرمی‌سازان است. در واقعیت، بیشتر کسانی که می‌خواهند لپ‌تاپ قدیمی را به رایانه رومیزی تبدیل کنند، بهتر است فقط آن را به‌عنوان لپ‌تاپ نگه دارند.

داخل Station Case. احتمالاً می‌توانید خودتان یکی چاپ کنید. عکس: MNT

بیشتر لپ‌تاپ‌ها را می‌توان در حالت «صدفی» استفاده کرد، که فقط یعنی با درپوش بسته اجرایش کنید. ممکن است برای این کار بدون وصل کردن نمایشگر خارجی به یک ترفند نرم‌افزاری نیاز داشته باشید، یا می‌توانید از یک فیش HDMI تقلبی استفاده کنید که رایانه را فریب می‌دهد تا فکر کند یک مانیتور فیزیکی وصل است. اجرای لپ‌تاپ به‌عنوان رایانه رومیزی به این شکل بسیاری از مزیت‌های یک رایانه رومیزی معمولی را ارائه می‌دهد. می‌توانید آن را به برق وصل بگذارید، پس باتری ناتوان دیگر نگرانی نیست، و می‌توانید آن را به یک هاب USB-C یا Thunderbolt وصل کنید و هر لوازم جانبی و درایو خارجی که می‌خواهید به آن متصل کنید.

تعمیرپذیری در جریان اصلی

چیزی که این ماجرا واقعاً برجسته می‌کند این است که تعمیرپذیری چقدر هنوز راه دارد. هنگام نوشتن این مقاله با چند دوست غیرنِرد که دغدغه پایداری دارند صحبت کردم و آن‌ها واقعاً هرگز به امکان‌های استفاده مجدد از قطعاتی مثل این فکر نمی‌کنند.

شریک زندگی‌ام که البته کاملاً از امکان تعمیر رایانه‌ها و گوشی‌ها آگاه است، گفت که باز هم از باز کردن هر ماشینی، حتی چیزی به سادگی Framework یا Lenovo، می‌ترسد.

من چند روز را در غرفه iFixit در نمایشگاه Mobile World Congress امسال در بارسلونا گذراندم و به نمایش تعمیرپذیری لپ‌تاپ Lenovo T14 کمک کردم. بهترین بخش این کار تشویق مردم به باز کردن آن، برداشتن قطعات و سپس سرهم‌کردن دوباره همه‌چیز بود.

مردم شگفت‌زده بودند. بعضی‌ها حتی نمی‌دانستند که می‌توانید لپ‌تاپی مثل این را باز کنید. گرچه باز کردن چشم مردم به این شکل برای ما بسیار لذت‌بخش بود، اما نشان می‌دهد که سیستم چقدر بد خراب است. دستگاه‌های قابل تعمیر نباید فقط یک تجمل نِردی برای آگاهان باشد. این نوع چیز باید الف) همه‌جاگیر و ب) دانش عمومی میان کاربران عادی باشد. مردم هرگز از عوض کردن باتری نوکیا ۳۳۱۰های قدیمی‌شان نمی‌ترسیدند. ما باید به همان اندازه درباره تعویض حافظه لپ‌تاپ‌هایمان بی‌خیال باشیم.

منبع